Czym są zatory płatnicze? 

Zatory płatnicze to zjawisko, gdy przedsiębiorca otrzymuje nieterminowe płatności od swoich odbiorców. Zatory powodują zakłócenia w płynności finansowej firmy, nie tylko względem dostawców, ale również mogą mieć wpływ na nieterminowe wypłacanie wynagrodzenia. 

Zjawisko opóźnień w regulowaniu zobowiązań potrafi wywołać efekt domina. Przedsiębiorca nieposiadający lub z pogorszoną płynnością finansową nie posiada środków na spłatę własnych zobowiązań i automatycznie jego problemy przechodzą na kolejne firmy, które nie uzyskują spłat zobowiązań.  

Aby przeciwdziałać temu zjawisku, wprowadzono regulacje prawne. Kluczową rolę w walce z nadmiernymi opóźnieniami w płatnościach odgrywa ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Przepisy tej ustawy mają na celu ochronę płynności finansowej przedsiębiorstw, zwłaszcza mikro, małych i średnich firm, które są najbardziej narażone na skutki zatorów.  

Kluczowe artykuły prawne 

Jednym z istotnych zapisów jest art. 5, który definiuje maksymalny dopuszczalny termin zapłaty za transakcje między przedsiębiorcami. Zgodnie z artykułem, jeśli strony transakcji przewidziały termin zapłaty dłuższy niż 30 dni, wierzyciel, który nie jest dużym przedsiębiorcą, może zacząć naliczać odsetki ustawowe po upływie 30 dni od spełnienia świadczeń i doręczenia faktur lub rachunku.
Kolejnym kluczowym artykułem jest art. 7, który reguluje zasady dotyczące odsetek za opóźnienia w transakcjach między firmami. Jeśli strony transakcji nie ustaliły wyższych odsetek, wierzycielowi przysługują odsetki ustawowe za opóźnienia, pod warunkiem, że zostały spełnione dwa warunki – wierzyciel spełnił swoje świadczenie, a dłużnik nie zapłacił w terminie. Termin zapłaty nie może przekroczyć: 60 dni – w przypadku dużego przedsiębiorcy, termin nie może być dłuższy niż 60 dni, jeśli wierzyciel jest mikro, małym lub średnim przedsiębiorcą.  

Rodzaje zatorów płatniczych  

Zatory płatnicze mogą przyjmować różne formy, w zależności od skali, przyczyny czy zasięgu oddziaływania. Ich charakter wpływa na sposób radzenia sobie z problemem, jak i na potencjalne konsekwencje dla firmy czy całego rynku. Poniżej rodzaje zatorów płatniczych, z podziałem na czas trwania oraz zasięg geograficzno-branżowy: 

1. Krótkoterminowe – opóźnienia do kliku dni lub tygodni, najczęściej występują przez błędy administracyjne, chwilowego braku środków pieniężnych lub opóźnień w przepływach finansowych.  
2. Długoterminowe – opóźnienia trwające od miesiąca i więcej, duże prawdopodobieństwo zaciągnięcia kredytu/pożyczki, ewentualnie mogą w firmie występować cięcia kosztów. Takie przypadki mogą prowadzić do upadłości. 
3. Lokalne – nieterminowe zapłaty dotyczące pojedynczych biznesów lub grup w danym regionie, często związane z lokalnymi kryzysami gospodarczymi.  
4. Branżowe – dotyczy całej branży (np. hotelarskiej), wynikają z charakterystyki działalności w danej branży (np. pandemia). 
5. Ogólnokrajowe – występują w całej gospodarce kraju, mogą wynikać z zmian obowiązujących przepisów prawnych. 
6. Międzynarodowe – transakcje między przedsiębiorcami z różnych krajów, spowodowane przez różnice w przepisach, problematami logistycznymi, czy zmianą kursów walut.  

Rozpoznanie i zrozumienie rodzaju zatoru płatniczego, z którym mamy do czynienia, jest kluczowe dla skutecznego zarządzania płynnością finansową w firmie. Odpowiednie rozpoznanie źródła problemu pozwala dobrać właściwe narzędzia naprawcze czy uniknąć poważniejszych konsekwencji finansowych w przyszłości.  

Przyczyny zatorów płatniczych  

Zatory płatnicze wynikają z czynników zewnętrznych i wewnętrznych. Niektóre niosą za sobą duże konsekwencje dla firmy, a niektóre są chwilowym problemem, który jest szybko zażegnany.

Zatory płatnicze wynikają między innymi z: 

1. Braku środków finansowych u odbiory. 
2. Spory, reklamacje dotyczące usługi lub towaru. 
3. Zamierzone opóźnienia w płatnościach – niektóre firmy celowo nie spłacają zobowiązań w celu poprawy swojej sytuacji finansowej. 
4. Błędy w księgach rachunkowych lub w fakturowaniu – brak wyszkolonych pracowników lub komunikacji między zespołami.  
5. Brak narzędzi do monitorowania bieżących zobowiązań.  
6. Niewłaściwie lub niezrozumiale skonstruowane umowy handlowe.  

Analiza przyczyn zatorów płatniczych pozwala lepiej zrozumieć, gdzie w procesach firmy mogą występować słabe punkty. Im wcześniej zidentyfikowane zostaną potencjalne przyczyny zatorów, tym większa szansa na ich uniknięcie i utrzymanie stabilności finansowej firmy.  

Skutki zatorów płatniczych  

Opóźnienia w regulowaniu zobowiązań mogą prowadzić do wielu negatywnych konsekwencji zarówno dla pojedynczych firm, jak i dla całych branży. Skutki nie zawsze są natychmiastowe, ale często kumulują się w czasie, wpływając na stabilność finansową, operacyjną i wizerunkową przedsiębiorstwa. Poniżej najczęściej występujące skutki, które mogą towarzyszyć nieterminowym płatnościom.   

• Cięcia budżetowe – minimalizacja wytwarzanych kosztów, jak i cięcia w zespołach (zwolnienia, brak benefitów). 

• Pogorszenie relacji biznesowych i nawiązywanie nowych kontaktów.  

• Pogorszenie relacji biznesowych skutkuje często wstrzymaniem dostaw, przez co spółka nie jest w stanie wygenerować zysku bez towaru.  

• Dodatkowe koszty związane z windykacją, jak i spłatą odsetek za nieterminowe płatności.  

• Uporczywe niepłacenie podatku dochodowego zgodnie z art. 57 §1 Kodeksu Karnego skarbowego, stanowi wykroczenie skarbowe, które przewidziane jest karą grzywny (od jednej dziesiątej do dwudziestokrotności wysokości minimalnego wynagrodzenia), a w określonych przypadkach może być nałożona w formie mandatu karnego.  

• Zmiana umów handlowych – często na niekorzyść przedsiębiorstwa.  

• W najgorszym przypadku bankructwo.  

Zatory płatnicze to nie tylko problem finansowy, ale realne zagrożenie dla funkcjonowania i rozwoju firmy. Ich skutki mogą prowadzić do mniejszych i większych konsekwencji. Dlatego tak ważne jest, by nie lekceważyć pierwszych oznak pogarszającej się płynności i podejmować działania naprawcze, zanim sytuacja stanie się krytyczna.  

MDDP OUTSOURCING POLSKA – USŁUGI KSIĘGOWE I KADROWO-PŁACOWE DLA WYMAGAJĄCYCH FIRM
KSIĘGOWI I KADROWI, KTÓRZY TWORZĄ WARTOŚĆ – NIE TYLKO JĄ MIERZĄ

▪  Usługi księgowe  ▪ Usługi kadrowo-płacowe ▪ Sprawozdania finansowe
> Zadzwoń do nas już dziś! <

Autor: Anna Deliś Młodsza Księgowa w MDDP Outsourcing Polska – Warszawa