Przeliczenie kosztu w walutach obcych 

Coraz więcej firm działa globalnie – kupujemy od zagranicznych dostawców, korzystamy z usług spoza Polski, rozliczamy się w euro, dolarach czy funtach. To oznacza że w codziennej pracy księgowego nie da się uciec od tematu kursów walut i ich wpływu na realne koszty przedsiębiorstwa. 

Moment powstania kosztów w świetle ustawy o CIT oraz obowiązek podatkowy w świetle ustawy o VAT ma bezpośredni wpływ na ustalenie wysokości kosztu i wysokości podatku VAT z ewidencji faktur wystawionych w walucie obcej. W przypadku VAT chodzi o ustalenie, kiedy powstaje obowiązek podatkowy, czyli moment, w którym podatnik ma obowiązek wykazania podatku należnego oraz prawo do odliczenia podatku naliczonego. Z kolei w CIT istotna jest data poniesienia kosztu. W obu przypadkach zastosowanie poprawnego kursu walutowego ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego prowadzenia rozliczeń podatkowych. 

Podstawa opodatkowania

W podatku VAT kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania są określone w walucie obcej, przelicza się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego.

Moment powstania obowiązku podatkowego

Moment powstania obowiązku podatkowego w VAT określają przepisy ustawy o podatku od towarów i usług, a szczególnie art. 19a. Zasadniczo obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wykonania usługi lub dokonania dostawy towarów, niezależnie od momentu wystawienia faktury.

Od ogólnej zasady przewidziano jednak wyjątki. W przypadku gdy przed dokonaniem dostawy lub wykonaniem usługi podatnik otrzyma:

• zaliczkę,
• przedpłatę
• inną formę częściowej zapłaty,

obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania – w odniesieniu do otrzymanej kwoty.

Prawo do odliczenia podatku dochodowego

Aby podatnik mógł skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego, musi być w posiadaniu faktury dokumentującej zakup towarów lub usług. Co istotne, warunkiem odliczenia VAT jest również związek zakupu z działalnością opodatkowaną podatnika, a także brak przesłanek wyłączających to prawo.

Ustawodawca przewidział również szczególne przypadki, kiedy moment powstania obowiązku podatkowego różni się od ogólnej zasady – dotyczy to m.in.:

• usług budowlanych,
• dostawy mediów,
• najmu
• usług o charakterze ciągłym (telekomunikacyjnych, najmu, dzierżawy, leasingu, usługi ochrony, dozoru, stałej usługi prawnej i biurowej), gdzie obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury.

W przypadku transakcji:

• Wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, obowiązek podatkowy powstaje co do zasady z chwilą wystawienia faktury, jednak nie później niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano tej dostawy.
• Eksportu towarów obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy, rozumianej jako faktyczny wywóz towarów poza terytorium Unii Europejskiej, pod warunkiem posiadania odpowiedniego dokumentu celnego. Gdy jednak podatnik nie dysponuje wymaganymi dowodami potwierdzającymi wywóz w ustawowym terminie, może być zobowiązany do wykazania VAT należnego w okresie późniejszym.
• W przypadku importu towarów obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powstania długu celnego. Import towarów objęty jest szczególnym trybem rozliczenia, w którym VAT rozliczany jest bezpośrednio w deklaracji podatkowej, jeżeli podatnik korzysta z uproszczonej procedury rozliczenia. W innych przypadkach podatnik musi zapłacić VAT w momencie odprawy celnej.
• Eksport usług stanowi szczególną kategorię – obowiązek podatkowy powstaje tu na ogólnych zasadach, czyli z chwilą wykonania usługi, o ile nie została wcześniej otrzymana zapłata. Jeżeli podatnik otrzyma zapłatę wcześniej, obowiązek podatkowy powstaje w momencie jej otrzymania. Analogicznie rozliczany jest import usług, z tym że w tym przypadku podatnikiem zobowiązanym do rozliczenia podatku jest nabywca usługi – to on ma obowiązek wykazania zarówno podatku należnego, jak i – o ile przysługuje – naliczonego. Obowiązek podatkowy w imporcie usług powstaje z chwilą wykonania usługi, a jeśli zapłata została uiszczona wcześniej, to obowiązek podatkowy pojawia się z momentem jej otrzymania. 

Podatek dochodowy

W podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu. Kluczowe jest zatem określenie momentu poniesienia kosztu uzyskania przychodów wyrażonego w walucie obcej. Ustawa o CIT różnicuje  dwa podstawowe typy kosztów: bezpośrednie oraz pośrednie, a sposób ich ujęcia zależy od stopnia powiązania z przychodami.  

Koszty bezpośrednie

To wydatki, które można w sposób wyraźny powiązać z konkretnym przychodem. Ich poniesienie wiąże się bezpośrednio z uzyskaniem przychodu i możliwe jest wskazanie, w jakim czasie oraz w jakiej wysokości ten przychód został osiągnięty. Do tej kategorii należą m.in. koszty zakupu towarów handlowych, materiałów wykorzystywanych w produkcji, wynagrodzenia pracowników produkcyjnych.. Koszty bezpośrednie ujmuje się podatkowo w tym roku, w którym ujęto odpowiadający im przychód. Oznacza to, że nawet jeśli wydatek został ujęty wcześniej, to będzie stanowił koszt podatkowy dopiero w momencie rozpoznania związanego z nim przychodu.  

Koszty pośrednie

Koszty pośrednie to z kolei wydatki, których nie da się przypisać do konkretnego przychodu, ale które służą całokształtowi działalności gospodarczej i są niezbędne do jej prowadzenia. Obejmują one m.in. koszty utrzymania biura, wynagrodzenia administracyjne, obsługę prawną i księgową, działania marketingowe czy opłaty za media. Zgodnie z art. 15 ust. 4e ustawy CIT  ujmuje się je w dniu, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), chyba że dotyczą okresu dłuższego niż jeden rok podatkowy – wtedy należy rozliczać je proporcjonalnie. 

Nie należy jednak utożsamiać momentu poniesienia kosztów z ich ujęciem w rozliczeniach podatkowych w CIT, gdyż są to dwie odrębne kwestie. Datą poniesienia kosztu w przypadku gdy jest on udokumentowany fakturą, jest data wystawienia danej faktury. Dlatego też do daty wystawienia faktury należy odnosić się przy przeliczaniu na złote kosztów poniesionych w walucie obcej. 

Podsumowanie

Przeliczanie faktur wystawionych w walutach obcych na złote polskie budzi liczne wątpliwości wśród podatników. Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT), do przeliczenia kosztów wyrażonych w walucie obcej należy stosować średni kurs danej waluty ogłaszany przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu, czyli dzień wystawienia faktury przez dostawcę. Natomiast na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług (VAT) obowiązuje zasada przeliczania według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień powstania obowiązku podatkowego. W przypadkach, gdy obowiązek podatkowy powstaje w dniu wystawienia faktury, kursy stosowane do celów CIT i VAT będą tożsame. W sytuacji, gdy obowiązek podatkowy powstaje w momencie wykonania usługi, zastosowanie znajdzie inny kurs niż wynikający z przepisów ustawy o CIT. 

MDDP OUTSOURCING POLSKA – USŁUGI KSIĘGOWE I KADROWO-PŁACOWE DLA WYMAGAJĄCYCH FIRM
KSIĘGOWI I KADROWI, KTÓRZY TWORZĄ WARTOŚĆ – NIE TYLKO JĄ MIERZĄ

▪  Usługi księgowe  ▪ Usługi kadrowo-płacowe ▪ Sprawozdania finansowe
> Zadzwoń do nas już dziś! <

Autor: Aleksandra Kocyk Asystentka Księgowości w MDDP Outsourcing Polska, Warszawa