Czy urlop wychowawczy wpływa na wymiar urlopu wypoczynkowego? 

Zgodnie z art. 155² § 1 Kodeksu pracy, nieobecności pracownicze pomniejszają wymiar urlopu wypoczynkowego w sposób proporcjonalny. Jednak pomimo tego, że we wspomnianym katalogu nieobecności wymieniony został również urlop wychowawczy, to ustawodawca w tym konkretnym przypadku zdecydował się na istotną modyfikację ustawowej reguły. Dzięki niej możliwe jest zachowanie pełnego prawa do urlopu wypoczynkowego również w sytuacji długotrwałego przebywania na urlopie wychowawczym. 

Nieobecności obniżające wymiar urlopu wypoczynkowego

Jak stanowi Kodeks pracy, w przypadku powrotu do pracy po wymienionej w ustawie nieobecności, trwającej w roku powrotu co najmniej 1 miesiąc, urlop wypoczynkowy przysługuje w wymiarze proporcjonalnym do okresu pozostałego do końca roku kalendarzowego. Jeśli zatrudnienie ustanie przed 31 grudnia, to urlop przysługuje proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w danym roku.

W przepisach wskazano zamknięty katalog nieobecności, mających wpływ na wymiar urlopu wypoczynkowego. Są to: 

1. urlop bezpłatny, 
2. urlop wychowawczy, 
3. okres pełnienia zasadniczej służby wojskowej, pełnienia terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie, pełnienia służby w aktywnej rezerwie w dniach tej służby, odbywania ćwiczeń wojskowych w ramach pasywnej rezerwy albo pełnienia służby zastępczej, 
4. okres tymczasowego aresztowania, 
5. okres odbywania kary pozbawienia wolności, 
6. okres nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy. 

Żadna inna nieobecność usprawiedliwiona (np. czasowa niezdolność do pracy z powodu choroby, urlop macierzyński, urlop rodzicielski) nie może powodować zmniejszenia wymiaru urlopu wypoczynkowego. 

Urlop wychowawczy a urlop wypoczynkowy

Zgodnie z przywołanym przepisem, każdy miesiąc przebywania na urlopie wychowawczym powinien w roku, kiedy nastąpi powrót z nieobecności, obniżyć wymiar przysługującego urlopu o 1/12. W rzeczywistości sytuacja taka ma jednak miejsce jedynie wówczas, gdy osoba zatrudniona przebywa na urlopie wychowawczym w dniu 1 stycznia danego roku. Data ta jest istotna, ponieważ w pierwszym dniu roku następuje nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego w pełnym, rocznym wymiarze (20 lub 26 dni) albo w wymiarze proporcjonalnym do okresu, na jaki została zawarta umowa o pracę. Uniknięcie pomniejszenia wymiaru urlopu jest możliwe, ponieważ art. 155² § 2 Kodeksu pracy wyłącza urlop wychowawczy z katalogu nieobecności, które skutkują obniżeniem wymiaru urlopu wypoczynkowego, mimo nabycia do niego prawa z początkiem roku. Oznacza to w praktyce, że nawet w przypadku przebywania na urlopie wychowawczym przez znaczną część roku, jeśli rozpoczął się on po 1 stycznia, osoba zatrudniona zachowuje prawo do urlopu wypoczynkowego w pełnym wymiarze. 

Przykład 1 

Pracownica z dniem 1 stycznia 2024 roku nabyła prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego. Następnie zawnioskowała o urlop wychowawczy w okresie od 2 stycznia do 31 grudnia 2024 roku. Mimo przebywania na urlopie wychowawczym przez niemal cały rok, pracownica zachowuje prawo do 26 dni urlopu.  

Przykład 2  

Pracownik z dniem 1 stycznia 2024 roku nabył prawo do 20 dni urlopu wypoczynkowego. Następnie zawnioskował o urlop wychowawczy od 1 kwietnia 2024 roku do 31 marca 2025 roku. Pracownik zachowuje prawo do 20 dni urlopu za 2024 rok, natomiast urlop za 2025 rok zostanie zmniejszony o 3/12 i wyniesie 15 dni obliczone według wzoru: 20 dni x 9/12, dopełnione w górę do pełnego dnia. 

Przykład 3 

Pracownica z dniem 1 stycznia 2024 roku nabyła prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego. Następnie zawnioskowała o urlop wychowawczy od 15 lipca 2024 roku do 14 stycznia 2025 roku. Za rok 2024 pracownica zachowa prawo do 26 dni urlopu. Urlop wypoczynkowy za 2025 rok również nie ulegnie zmniejszeniu, ponieważ w roku powrotu pracownica przebywała na urlopie wychowawczym krócej niż jeden miesiąc (od 1 stycznia do 14 stycznia 2025 roku).  

Przykład 4  

Pracownik z dniem 1 stycznia 2023 roku nabył prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego. Następnie zawnioskował o urlop wychowawczy od 15 listopada 2023 roku do 14 maja 2025 roku. Za rok 2023 pracownik zachowa prawo do 26 dni urlopu, za rok 2024 nie nabędzie prawa do urlopu ponieważ był nieobecny w pracy przez cały rok, natomiast urlop za 2025 rok zostanie zmniejszony o 4/12, ponieważ pracownik przebywał na urlopie wychowawczym przez 4 pełne miesiące (od stycznia do kwietnia). Ze względu na powrót do pracy w trakcie maja, miesiąc ten należy zaokrąglić w górę na podstawie art. 155²a § 2 Kodeksu pracy i na potrzeby obliczenia urlopu traktować jako przepracowany. Wymiar urlopu za 2025 rok wyniesie zatem 18 dni obliczone według wzoru: 26 dni x 8/12, dopełnione w górę do pełnego dnia.  

Skutki przerwania urlopu wychowawczego

Przywołana konstrukcja przepisów o urlopie wypoczynkowym oraz fakt, że urlop wychowawczy może zostać podzielony na części sprawia, że możliwe jest przerwanie urlopu wychowawczego z końcem roku i zawnioskowanie o kolejną część po 1 stycznia. Dzięki temu rozwiązaniu urlop wypoczynkowy będzie przysługiwał w pełnym wymiarze. Działanie takie, choć zgodne z literą prawa, bywa krytykowane przez pracodawców i oceniane jako nadużycie prawa podmiotowego. Tym bardziej, że zgodnie z art. 293¹ Kodeksu pracy, bieg przedawnienia roszczenia o urlop wypoczynkowy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na czas korzystania z urlopu wychowawczego, co może skutkować skumulowaniem zaległego urlopu z kilku lat. Jednak uznanie, że przywołane działanie jest w danym przypadku sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa oraz zasadami współżycia społecznego możliwe jest jedynie na drodze sądowej.  

MDDP OUTSOURCING POLSKA – USŁUGI KSIĘGOWE I KADROWO-PŁACOWE DLA WYMAGAJĄCYCH FIRM
KSIĘGOWI I KADROWI, KTÓRZY TWORZĄ WARTOŚĆ – NIE TYLKO JĄ MIERZĄ

▪  Usługi księgowe  ▪ Usługi kadrowo-płacowe ▪ Sprawozdania finansowe
> Zadzwoń do nas już dziś! <

Autor: Martyna Ścierska, Ekspert ds. Kadr i Płac, MDDP Outsourcing Polska – Katowice