Zmiany w podatku od darowizn i spadków od 2026 roku – nowelizacja ustawy i druga szansa dla podatników

Zmiany w podatku od darowizn planowane na 2026 rok to jedna z najważniejszych nowelizacji ostatnich lat. Nowe przepisy mają na celu zwiększenie przejrzystości, ochronę podatników, uproszczenie procedur oraz ograniczenie negatywnych skutków formalnych błędów. Szczególnie istotne będą dla osób, które otrzymały darowiznę lub spadek od najbliższej rodziny i dotychczas traciły prawo do zwolnienia podatkowego z powodu przekroczenia terminu zgłoszenia.

Nowelizacja ustawy o podatku od spadków i darowizn – uchwalona przez Sejm w lipcu 2025 roku i przyjęta przez Senat w grudniu tego samego roku – trafiła na biurko Prezydenta. Zmiany w podatku od darowizn mogą zacząć obowiązywać już w 2026 roku, po ogłoszeniu ustawy w Dzienniku Ustaw i upływie ustawowego, 14-dniowego vacatio legis.

SPIS TREŚCI 

1. Kto podlega podatkowi od darowizn?
2. Tło zmian – dotychczasowe problemy z podatkiem od darowizn
3. Najważniejsze zmiany w podatku od darowizn od 2026 roku
4. Co zmiany w podatku od darowizn oznaczają dla podatników?
5. FAQ

Kto podlega podatkowi od darowizn

Podatkowi podlega osoba, która otrzymuje rzeczy lub prawa majątkowe w drodze darowizny, jeżeli ich łączna wartość od jednego darczyńcy w ciągu 5 lat przekroczy ustawową kwotę wolną. 

Grupy podatkowe

Ustawa wyróżnia trzy grupy podatkowe w zależności od stopnia pokrewieństwa: 

• I grupa: małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo,
• II grupa: dalsza rodzina np. siostrzeniec, bratanek, wuj, ciotka,
• III grupa: osoby nie zaliczone do poprzednich grup a także osoby niespokrewnione.

 Kwoty wolne od podatku w 2026 r.

• I grupa: 36 120 zł 
• II grupa: 27 090 zł 
• III grupa: 5 733 zł 

 Stawki podatku

Podatek od darowizn jest naliczany według trzystopniowej skali, różnej dla każdej grupy podatkowej. Poniżej szczegóły jak obliczyć należność, zależnie od przynależności do poszczególnych grup. 

W 2026 r. nie zmieniły się kwoty wolne ani stawki podatku, ale wprowadzono korzystne zmiany proceduralne, które zwiększają bezpieczeństwo podatników i ułatwiają rozliczenia. 

Tło zmian – dotychczasowe problemy z podatkiem od darowizn

Dotychczasowe przepisy dotyczące podatku od spadków i darowizn od lat budziły kontrowersje z powodu złożonych zobowiązań formalnych i stosunkowo krótkich terminów na zgłoszenia. Choć członkowie najbliższej rodziny (tzw. grupa „zero”) korzystali ze zwolnienia z podatku, nawet niewielkie uchybienie formalne – zwłaszcza przekroczenie terminu zgłoszenia – skutkowało utratą zwolnienia i obowiązkiem zapłaty podatku.

W praktyce oznaczało to, że podatnicy tracili preferencje podatkowe z przyczyn od nich niezależnych: choroby, braku wiedzy, błędnej informacji lub opóźnień administracyjnych. Utrata terminu zgłoszenia automatycznie skutkowała koniecznością zapłaty podatku, niezależnie od wartości otrzymanego majątku. Zmiany w podatku od darowizn mają wyeliminować te niesprawiedliwości i dostosować przepisy do orzecznictwa sądów administracyjnych.

Najważniejsze zmiany w podatku od darowizn od 2026 roku

Przywrócenie terminu zgłoszenia darowizny – tzw. „Druga szansa”

Jedną z kluczowych zmian w podatku od darowizn jest możliwość przywrócenia terminu zgłoszenia nabycia majątku, jeżeli podatnik udowodni, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy (np. z powodu choroby, błędu czy opóźnienia wynikającego z braku wiedzy). Oznacza to, że spóźnione zgłoszenie darowizny lub spadku, nie będzie już automatycznie prowadziło do utraty zwolnienia podatkowego.

Nowe przepisy dotyczące podatku od darowizn i spadków przewidują również możliwość wzruszenia decyzji organu podatkowego. Jeżeli urząd odmówi przywrócenia terminu, a sąd administracyjny uzna, że podatnik miał do niego prawo, urząd skarbowy będzie zobowiązany uchylić wcześniejszą decyzję i umorzyć postępowanie.

Doprecyzowanie momentu powstania obowiązku podatkowego

Kolejna istotna zmiana w podatku od darowizn i spadków dotyczy momentu powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu spadku. Dotychczas obowiązek ten powstawał z chwilą faktycznego nabycia spadku, co często ograniczało czas na dopełnienie formalności – zgłoszenie zwolnienia czy zapłatę podatku.

Od 2026 roku obowiązek podatkowy będzie powstawał dopiero z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, rejestracji aktu poświadczenia dziedziczenia lub wydania europejskiego poświadczenia spadkowego. To rozwiązanie daje podatnikom realnie więcej czasu na zgłoszenia i rozliczenia.

Uproszczenia proceduralne i formalne w podatku od darowizn

Nowelizacja przewiduje także szereg uproszczeń administracyjnych, które mają ograniczyć biurokrację:

• Zniesienie części obowiązków związanych z uzyskiwaniem zaświadczeń podatkowych przy obrocie majątkiem nabytym w drodze darowizny, jeśli została zawarta w formie aktu notarialnego;
• Likwidację zbędnych formalności przy wykonywaniu czynności notarialnych, co ma ułatwić obrót nieruchomościami czy innymi prawami majątkowymi nabytymi nieodpłatnie;
• Dostosowanie zasad do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, m.in. w kontekście świadczeń powtarzających się (np. rent nieodpłatnych).

Co zmiany w podatku od darowizn oznaczają dla podatników?

Zmiany w podatku od darowizn od 2026 roku znacząco poprawiają sytuację podatników, w szczególności członków najbliższej rodziny darczyńcy lub spadkodawcy:

• Większa ochrona przed utratą zwolnienia z powodu błędów formalnych – brak automatycznej utraty zwolnienia z powodu formalnego błędu lub niezawinionej zwłoki,
• Więcej czasu na dopełnienie obowiązków podatkowych – dzięki zmianie momentu powstania obowiązku podatkowego
• Prostsze procedury – mniej biurokracji przy obrocie majątkiem
• Czytelniejsze zasady – doprecyzowane momenty i prawa podatnika

Zmiany w podatku od darowizn mają charakter proobywatelski i stanowią realną odpowiedź na problemy zgłaszane przez podatników od wielu lat.

FAQ

Czy zmiany w podatku od darowizn będą obowiązywać od 2026 roku?
Tak. Zgodnie z planami ustawodawcy nowe przepisy mają wejść w życie w 2026 roku, po ogłoszeniu ustawy w Dzienniku Ustaw i upływie ustawowego vacatio legis. Dokładna data będzie zależała od momentu publikacji aktu prawnego.

Czy zmiany w podatku od darowizn pozwolą zachować zwolnienie po przekroczeniu terminu zgłoszenia?
Tak, to jedna z kluczowych zmian. Nowe przepisy przewidują możliwość przywrócenia terminu zgłoszenia darowizny lub spadku, jeżeli podatnik wykaże, że opóźnienie nastąpiło bez jego winy. Dzięki temu nie dojdzie automatycznie do utraty zwolnienia podatkowego.

Czy zmiany w podatku od darowizn dotyczą formularza SD-Z2?
Sam formularz SD-Z2 nie ulega zmianie, jednak zmienia się podejście do terminów jego złożenia. Po wejściu w życie nowych przepisów możliwe będzie skuteczne złożenie zgłoszenia także po terminie, o ile podatnik spełni warunki przywrócenia terminu.

Czy nowe przepisy wpłyną na decyzje już wydane przez urzędy skarbowe?
Nowe regulacje przewidują możliwość wzruszenia decyzji organu podatkowego, jeżeli odmowa przywrócenia terminu okaże się niezasadna i zostanie zakwestionowana przez sąd administracyjny.

Czy zmiany w podatku od darowizn ograniczą liczbę sporów z urzędami skarbowymi?
Celem nowelizacji jest zwiększenie przejrzystości i ochrony podatników, co powinno ograniczyć liczbę sporów wynikających wyłącznie z uchybień formalnych. Nowe przepisy są bardziej zgodne z dotychczasowym orzecznictwem sądów administracyjnych.

Autor

Elżbieta Pazdrowska, Junior Manager w katowickim biurze MDDP Outsourcing

Patrycja Wilczek, Księgowa w katowickim biurze MDDP Outsourcing

Źródła

• https://forsal.pl/gospodarka/aktualnosci/artykuly/10603168,darowizna-bez-podatku-po-przekroczeniu-terminu.html
• https://www.portalfk.pl/inne-podatki-i-oplaty/zmiany-w-podatku-od-spadkow-i-darowizn-korzystne-rozwiazania-dla-podatnikow-50485.html
• https://www.gov.pl/web/finanse/rzad-przyjal-projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-podatku-od-spadkow-i-darowizn
• Ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn (Dz.U.2025.1064)

Poszukują Państwo polecanego i profesjonalnego partnera, który wspiera firmy w zakresie księgowości, kadr i płac? Zapraszamy do kontaktu – wspólnie znajdziemy rozwiązania najlepiej dopasowane do Państwa potrzeb.